Τρίτη, 15 Ιουνίου, 2021 - 00:46

Δεν θα είμαστε μόνοι! Συμφωνίες διμερούς συνδρομής

Λόγος πολύς γίνεται εδώ και αρκετό καιρό για την σημασία «αμυντικής συνδρομής» σε περίπτωση απειλής κατά της εδαφικής μας ακεραιότητας.

Από τον Αλέξανδρο Π. Μαλλιά, Πρέσβη επί τιμή 

Η Ελλάδα αποτελεί  μοναδική περίπτωση. Το Άρθρο 5 του Καταστατικού Χάρτη του ΝΑΤΟ-ακρογωνιαίος  λίθος της Συμμαχίας-στηρίζεται στη αρχή «επίθεση εναντίον  ενός σημαίνει επίθεση εναντίον όλων». Δεν μας καλύπτει εν τούτοις από την αποκλειστική κατά της Ελλάδος στρατιωτική απειλή. Δεν ενεργοποιείται σε περίπτωση επίθεσης της Τουρκίας. Συνεπώς:

Η παλιότερη, κυρίως όμως η πρόσφατη εμπειρία από την επιτήδεια «ουδέτερη» στάση του Γενικού Γραμματέα  όσο και ορισμένων συμμάχων (Ο.Δ. Γερμανίας κυρίως) κατά την κορύφωση των επιθετικών ενεργειών της Τουρκίας  στο Αιγαίο (Ιούλιος-Αύγουστος 2020 ) υπενθυμίζει ότι:

Α. Στη κρίσιμη  στιγμή μιας  στρατιωτικής εμπλοκής έχομε συνείδηση ότι είμαστε μόνοι. Μόνος θα είναι και ο επιτιθέμενος. Δικό μας καθήκον είναι να υπερασπιστούμε  την εδαφική μας ακεραιότητα.

Β.Η εμπλοκή τρίτων  και η στιγμή τυχόν εκδήλωσής της εξαρτάται από συνδυασμό τριών  παραγόντων :

- τα δικά τους συμφέροντα εθνικής ασφάλειας εν ευρεία εννοία. Η κρίσιμη  παρέμβαση της Γαλλίας το καλοκαίρι 2020 ενίσχυσε καταλυτικά  τη θέση της Ελλάδος στο πεδίο.

-των δικών μας  δυνατοτήτων  ( capabilities) και αποφασιστικότητας.

-τις συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή.

Για  δεκαετίες  η  επικρατέστερη εκτίμηση  ήταν ότι μία  στρατιωτική εμπλοκή Ελλάδος-Τουρκίας  θα κρατούσε μερικές μόνο ώρες και δεν θα λάμβανε τον χαρακτήρα ολοκληρωτικού πολέμου διότι σύμμαχοι  κλπ θα παρέμβαιναν. Με δεδομένη την απροθυμία των ΗΠΑ επί Προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ  (καλοκαίρι 2020) να παρέμβει  έγκαιρα, οι εκτιμήσεις  αναθεωρήθηκαν. Οι ώρες δεν αποκλείεται να είναι μέρες. Από τον Μάρτιο του 2020 η  Ελλάδα είναι έτοιμη για όλα τα ενδεχόμενα. Δεν χρειάζεται να επεκταθώ.

Η αρχή «θα είμαστε μόνοι»  βρίσκεται στο στάδιο της αναγκαστικής αναθεώρησης. Η πολιτική της Τουρκία του Προέδρου κ. Ερντογάν την αποξενώνει  σταδιακά  από τους φυσικούς της συμμάχους. Η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί πολύ περισσότερο από τις συμβατικές σχέσεις.  Αν εξαιρέσει κανείς συγκεκριμένες μονάδες κρούσης τζιχαντιστών –Γαλλία, ΗΠΑ, Ελλάδα, καθώς επίσης και Ρωσία γνωρίζουν περισσότερα -την κρίσιμη εκείνη  στιγμή δύσκολα θα βρει η κλονισμένη Τουρκία  σύμμαχο στο πεδίο…

Η λεγόμενη «ρήτρα διμερούς συνδρομής» έχει αποτρεπτικό και συνάμα αμυντικό  χαρακτήρα. Βρίσκεται σταθερά  στις επιδιώξεις και στους στόχους της Ελλάδος  από το 1974 και εντεύθεν .Με την Γαλλία οι όροι φιλία και συμμαχία  βρίσκουν το πραγματικό νόημα τους. Ήδη από το 1975 με πρωτεργάτες τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ζισκάρ Ντ΄Εσταίν. Με διόλου γνωστές τότε  διμερείς διευθετήσεις στην βάση «συμφωνιών κυρίων» που συνομολογήθηκαν  το 1975-1976. Ταυτόχρονα με την προμήθεια  σημαντικών εξοπλισμών από την Γαλλία. Η μη υπολογισμένη από την άλλη πλευρά   παρέμβαση τρίτης χώρας  αποτρεπτικά ή με έγκριση εμπλοκής στο πεδίο αποτελεί κατ’ έξοχή  κρίσιμο μέγεθος ενός επιχειρησιακού διπλωματικού-στρατιωτικού σχεδιασμού.

Κατά την κρίση του 1987 στο Αιγαίο, αντίστοιχο  στόχο  υπηρετούσε  η αιφνίδια πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου για επίσκεψη του τότε Υπουργού Εξωτερικών Κάρολου Παπούλια στην Βουλγαρία , μέλους  της Συνθήκης της Βαρσοβίας. Δεν είχε βεβαίως χαρακτήρα  αμυντικής συνδρομής .Είχε εν τούτοις θετικές  επιπτώσεις.

Παράλληλα η Ελλάδα  μετά το 1974 ,επεδίωξε να εξασφαλίσει την εμπλοκή των ΗΠΑ για την αποτροπή εκδήλωσης επιθετικών ενεργειών από την Τουρκία . Χάρις στην επιμονή του  Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή   αποσπάστηκε  η πολιτικά όχι όμως νομικά δεσμευτική  επιστολή του Υπουργού  Εξωτερικών Χένρυ Κίσσιντζερ (10 Απριλίου 1976) που περιείχε τα εξής :

-Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και δη του Αιγαίου  «οι διενέξεις πρέπει να επιλύονται με ειρηνικές διαδικασίες. Πρέπει να αποφεύγονται οι προκλητικές ενέργειες».

-Καμμία πλευρά δεν θα έπρεπε να επιδιώξει στρατιωτική επίλυση των διενέξεων.

-Οι ΗΠΑ θα «αντετάσσοντο ενεργώς και ανεπιφυλάκτως  εις την αναζήτησιν  υπό εκατέρας πλευράς  στρατιωτικής επίλυσης (των διενέξεων)».

-Θα καταβάλουν (ΗΠΑ)   «μείζονα προσπάθεια δια να παρεμποδίσουν  μίαν τοιαύτην εξέλιξιν των πραγμάτων».

Τον Ιανουάριο 2020, με αφορμή την κύρωση από την Βουλή  της διευρυμένης Ελληνο-Αμερικανικής Συμφωνίας Αμυντικής  Συνεργασίας  (υπεγράφη την 5 Οκτωβρίου 2019) ο  Υπέξ Μάϊκ Πομπέο με επιστολή του προς τον Πρωθυπουργό  τόνιζε ότι «οι ΗΠΑ στηρίζουν την ευημερία, ασφάλεια (security) και δημοκρατία της Ελλάδος».

Δεν έχομεν χρείαν άλλων  για να  διαφυλάξουμε  την δημοκρατία μας. Θεωρώ  εν τούτοις  επιβεβλημένο  στο πλαίσιο  της υπό διαπραγμάτευση  πολυετούς Συμφωνίας  Στρατηγικής Συνεργασίας με τις ΗΠΑ  να ενσωματώσουμε  πλέον ως  νομικά δεσμευτική ρήτρα τις  πολιτικές  δεσμεύσεις που περιέχονται και σε πρόσφατες επιστολές (Προεδρία Μπάϊντεν). Ως ρήτρα εγγύησης εδαφικής ακεραιότητας όπως εμείς την ορίζουμε.

Επίσης, ταυτόχρονα  με την υλοποίηση του διμερούς  εξοπλιστικού μας προγράμματος, ας επιδιώξουμε  να ενισχύσουμε τις ισχύουσες  «διευθετήσεις» με μία   Ελληνο-Γαλλική  Συνθήκη  που να περιλαμβάνει  όρο « αμυντικής  συνδρομής». Κατ’ αναλογίαν του Άρθρου 4  της  Γαλλο - Γερμανική Συνθήκη του  Άαχεν ( 22 Ιανουαρίου 2019) με την  οποία οι δύο πυλώνες της Ε.Ε., δεσμεύονται να συνδράμουν η μία την άλλη σε περίπτωση που το έδαφος τους δεχθεί επίθεση (They shall afford one another any means of assistance or aid within their  power,  including  military  force,  in  the  event of an  armed  attack  on  their  territories..).